Wolkom op de thûsside fan Feanwâldsterwâl

Feanwâldsterwâl,

is in doarp dat foar in part yn de gemeente Dantumadiel leit en foar in part
yn Tytsjerksteradiel.

   " Feanwâlsterwâl " A little town in the northern part of the Netherlands

Er zijn van die plekjes in Friesland waar je, dicht bij drukke verkeerswegen en grotere plaatsen, ineens in een oase van rust belandt, met een verrassende Iandelijke sfeer en charme. Een van die plekjes is het kleine Veenwoudsterwal, vlak bij Veenwouden. Officieel wordt het de Iaatste tijd tot een onderdeel van dat dorp gerekend, maar in werkeIijkheid is het toch al vanouds een wereldje apart, dat door de bevolking ook altijd nog als een ‘eigen dorpje’ wordt beschouwd.

Veenwoudsterwal (in bet Fries Feanwâldsterwâl) is ontstaan als een veenkolonie van Gieterse doopsgezinden. Onder Gietsersen verstond men destijds inwoners van Giethoorn en andere plaatsen uit de kop van Overijssel die na Ca. 1750 als veenbazen en arbeiders naar Friesland kwamen. In Veenwoudsterwal stond hun Vermaning (doopsgezinde kerk) aan de straat van de foto (thans ‘De Wal geheten), maar dan een flink stuk meer naar Veenwouden toe, de richting van waaruit het plaatje gemaakt is. Thans staat daar een boerderijtje van een veekoopman-boer.

Opvallende details in de foto van een halve eeuw geleden zijn wel de leverantie van zakken meel bij de bakker, de houten ophaalbrug daar tegenover en de weerspiegeling in het water die de foto zo’n fraai effect geeft. En natuurlijk de naar de fotograaf kijkende mensen.

In het huis helemaal rechts was toen de bakkerij van Jouke de Vries gevestigd. Die bakkerij is in 1962 opgeheven, waarna er door de familie De Vries nog een tijdlang een kruidenierswinkel in het pand is gehouden. Jouke de Vries is inmiddels overleden. Het huis staat er nog precies zo en wordt thans bewoond door de vrouw van de bakker, mevrouw Pytsje de Vries-van der Heide (80), in de buurt overal beter bekend als Jouke Pytsje. Ze weet zich van vijftig jaar geleden nog veel te herinneren en herkent zich zelf in de vrouw die midden op de weg staat met een kleedje over de arm.

De persoon geheel rechts op de foto is haar man en de man daar­naast is een van de twa feinten van de bakkerij. De man met de hoed op, achter de vrachtauto, is Geert Roosma, een handelaar in bakkerswaren uit Dokkum, die toevallig op dat moment daar was. De man aan de wegkant naast de auto (toen, in de tijd nog van paard en wagen, wel zeer modern vervoer) moet de bezorger van het meel uit Zwaagwesteinde zijn.

Dat meel kwam rechtstreeks van de molen’, aldus mevrouw De Vries, maar we kregen ook wel eens meel van de fabriek uit Leeuwarden. Aan het brood werd toen van alles gedaan om het zo goed en lekker mogelijk te maken. We maakten van alles: gewoon brood, sjerpboltsjes, sûkerboltsjes, krenteboltsjes, oranjekoeken en nog wel meer. Vooral die sûkerboltsjes vielen toen reusachtig in de smaak. Met Sinterklaas hadden we ook sûkertaeikoekjes. Die kostten dertien cent per pakje. Daar moet je nu wel een daalder voor betalen. Een wittebrood kostte in 1929 'n cent of achttien. Maar het begon toen al een heel andere tijd te worden.

Herberg Halfweg
Er waren destijds in Veenwoudsterwal onder andere drie bakkerijen, drie herbergen en een slagerij. Aan bet eind van De Wal, niet meer op de foto, stond de herberg 's Lands Welvaren Halfweg! Men was daar namelijk precies op de helft van de route Dokkum-Leeuwarden. De hoofdweg was er toen nog niet. Alles moest binnendoor. Er was in die tijd ook nog flink wat scheepvaart. Men had bijvoorbeeld de eigen beurtschipper Wybe Klazes van der Veen en er waren turfschippers, onder andere Minne van der Wal. De flapbrege moest nogal eens op en neer en er waren verder veel barten (Ioopplankbruggetjes) over de vaart.

De flapbrug op de voorgrond is vervangen door een vaste betonbrug met strakke lage ijzeren leuningen. Erover komt men in De Streek, een straat met nieuwbouw. Over het water zijn verderop ook vaste betonnen of houten bruggetjes gekomen. Oe weg is vernieuwd en verbreed en er is een stevige rechte walbeschoeiing gemaakt. Het water vormt de scheiding tussen de gemeenten Dantumadeel en Tietjerksteradeel. Rechts moet men voor gemeentelijke zaken naar Driesum, links naar Bergum. De paal van het electriciteitsnet is niet uit het beeld verdwenen. Rechts krijgt men op het eerste stuk de stroom aI wel via ondergrondse leidingen, maar verderop en ook links gaat het nog bovengronds. Diepriolering staat voor De Wal nog op het programma.

Fan fryske  groun 1979

We gaan even terug in de tijd!!!!!

We schrijven het jaar 1964, uitzending van Vara was woensdag 29 december 8.45 uur Bouke en Maaike Westra van Veenwoudsterwal (de streek) zongen de sterren van de hemel.

HET EINDE VAN HET LIED

Nederland 2, 9.50 uur

Vanavond wordt een programma herhaald dat de VARA eerder uitzond rond Kerstmis 1964. In dit programma zien we Ate Doornbosch bezig met zijn fascinerende beroep en hobby bijkans uitgestorven volksliedjes op de band vast te Ieggen.

Door de in deze eeuw razendsnel opgekomen mechanische geluidsreproduktie is het zingen, ook in de meest afgelegen plattelandsstreken snel achteruitgegaan. En daarmee raakte ook een schat aan volksliedjes verloren. Balladen zoals De ruiter en het meisje, het middelpunt van deze uitzending, die eeuwenlang gezongen werden verdwenen. Het is dus zaak de mensen die nog iets van de oor­spronkelijke rijke Nederlandse volks­liederenschat kennen, snel op te zoe­ken. Te meer omdat de kenners vaak de leeftijd van do zeer sterken heb­ben bereikt.

Pier Tania, aangeraakt door de beze­tenheid van Ate Doornbosch om deze Iangzaam vervagende liederen op band vast te leggen, is destijds een paar dagen met hem opgetrokken. Het programme word opgenomen in de Friese Wouden, in oostelijk Friesland, waarvandaan, voor de komst van landbouwmechanisatie, veel Iandarbeiders naar het Groninger Hogeland trokken.

Een aardige bijzonderheid: Het eind van het lied wordt ingezonden naar het festival voor Volksmuziek en Folklore  dat wordt gehouden 1 tot met 7 oktober in de ierse hoofdstad  Dublin.

" Hynsteman" Auke de Wal, in eigen stijl naar rustplaats

De bode's Ytsma (vooraan) van De Wâl en Van der Ploeg uit Oostermeer, begeleiden
paard en wagen; een ouderwets plaatje.

Na een rouwdienst in de Doopsgezinde "fermoanje" werd zaterdagmiddag rond twee uur (grutte) Auke de Wal van Zwartkruis bij de Zwemmerbrug van Noordbergum, in stijl van paardeman/strohandelaar naar het oude kerkhof te Veenwouden gebracht door een grote schare familieleden, kennissen en handelsrelaties.

Met paard en boerenwagen maakte de 91 jaar geworden De Wal z'n laatste gang, geheel in stijl zoals hij dat passend had gevonden, aldus de familie van Veenwoudsterwal, waarvan ook de overledene afkomstig was.

Naast z'n handel in agrarische artikelen, was hij een groot paardenliefhebber, hetgeen in z'n oude woning aan het water de Zwemmer, dan ook niet onder stoelen of banken werd gestoken; vele afbeeldingen sierden de wanden.Ook de Eestrumer muziekver. "Joost Wiersma" droeg hij een warm hart toe; hij was daarvan dan ook ere-lid.De Wal was wars van moderne gemakken, gas en electra waren in z'n eenvoudige woning dan ook niet te vinden.Luxe e.d. waren niet favoriet, hij leefde eenvoudig en dicht bij de natuur, op z'n eigen stekkie onder bij de brug

" Hynsteman" Auke de Wal

Even terug in de tijd
De heer en mevrouw Van der Leest voor hun honderd jaar oude woning in Veenwoudsterwal, het dorp waar de heer Van der Leest zijn hele leven heeft gewoond.  

Bij Coöperatieve Condensfabriek

      Jacob van der Leest

    bewaakt muizenstand

VEENWOUDSTERWAL-LEEUWARDEN 
Hij wordt wel ,,De muizenvanger van de Condens” genoemd, de heer Jacob van der Leest (62). Dit eigenlijk tegen de zin in van zijn echtgenote Jantje, die vreest dat een dergelijke betiteling wel eens tot scheldnaam gemaakt kan worden. Haar man is daarvoor echter niet zo bang, temeer daar bedoelde omschrijving niet juist is. Immers, hij vangt geen muizen, maar controleert de ongeveer 400 over het bedrijf verspreid staande kistjes met muizengif verwijdert de door hem aangetroffen dode en verdroogde trippelaars. Gedurende de laatste vijf jaar vormde dit een aanzienlijk deel van zijn werkzaamheden. In januari gaat de heer Van der Leest met vervroegd pensioen. Vanaf mijn veertiende heb ik altijd bij de boer gewerkt, maar die hield er mee op. Dat was twintig jaar geleden. Ik wilde toen wél eens wat anders gaan doen en kon in de fabriek komen, bij de Condens, in de ploegendienst. Maar dat beviel me niet zo goed en toen ben ik er voor een week of negen tussen uit geweest. Bij een houtfabriek, maar dat voldeed me ook niet. En toen heeft m'n vrouw een brief naar de condens geschreven en daar kon ik meteen weer komen. Eerst in kisten sorteren, auto’s lossen en al dat soort dingen meer.” Naast zijn muizenissen hield hij zich de laatste tijd ook bezig met het onderhoud van de bij de fabriek gelegen groenvoorzieningen en het schoonhouden van de fabrieksterreinen.

Verbrandingsoven
Zoals gezegd rende de heer Van der Leest niet achter de kleine trippelaars aan, die grote schade zouden aanrichten onder de CCF-produkten, wanneer aan hun aanwezigheid geen paal en perk gesteld zou worden. De meeste van de verdroogde muizenlijkjes vindt hij overigens niet terug, zo blijkt uit zijn woorden. De diertjes eten van het gif en gaan weer verder. Om te sterven treken ze zich veelal terug. De circa vierhonderd dozen zijn vi jftien centimeter hoog en zo groot als forse sigarenkistjes. Twee gaten, aan weerszijden vormen in- en uitgangen. Gaan de beestjes erin, dan staat hun haver met slaolie en vergif te wachten, per week treft de heer Van der Leest her en der z o ongeveer tien dode muizen aan. Deze gaan naar de verbrandingsoven.

Het werk bij ,,Onderhoud” beviel hem uitstekend. Dit komt met name door de vrijheid die hij genoot. Een vrijheid die vanaf januari helemaal zal kennen. Wat hij met zijn tijd gaat doen? ,,In onze tuin en tuintjes van anderen werken. En ik mag graag vissen, snoeken.” ook zijn echtgenote Jantje toont zich ingenomen met de vervroegde pensionering van haar man: ,,Als we gezond blijven, ja, dan vind ik het prachtig. En Jaap kan me ook gerust in het huishouden helpen. Haar man beaamt en noemt met name het op het programma staande verven. Vorig jaar schilderde hij hun honderd jaar oude voormalige boerderijtje wit.

Nu komt het interieur van de aan De Streek gelegen knusse woning aan bod. Zo worden de thans licht geschilderde balken donkerbruin gemaakt. De voormalige twee bedsteden, waarin nu de meterkast en een kledingkast zijn gefabriceerd, werden door schoonzoon Oege Dijk in Hindelooper stijl beschilderd. Reeds drie en dertig jaar woont het echtpaar in het huisje, dat destijds voor f 1800 werd gekocht. Er hoorden ook twee naastgelegen bouwterreinen bij. Op één daarvan (op de foto links) wonen dochter Sijtske met man en twee kinderen. Dit tot vreugde van ,,Pake en Beppe Van der Leest”, Mevrouw van der Leest oorspronkelijk afkomstig uit Broeksterwoude, houdt haar man voor: ,,Je moet in ieder geval niet gaan stilzitten.” Ook zij weet echter, dat hij een van de Iaatsten zal zijn om dat te doen.

bron: leeuwarder courant 

Even terug in de tijd, we schrijven 2 september 1977

Op de foto de twee redders gehuldigd te Driesum 2 september 1977
van links naar rechts Jappie van der Land te Veenwoudsterwal,
Wopke de Jong te Veenwousterwal, Sake van der Leest  te Zwaagwesteinde 
en Burgemeester Ebele Talstra

Wopke de Jong heeft op 3 December 1976 's avonds om ruim elf uur, de toen 19 jarige Jappie van der land in bewusteloze toestand uit de auto gehaald, waarmee hij kort tevoren op de kop in de vaart in zijn woonplaats Veenwoudsterwal was terecht gekomen. Sake van der Leest had daarna mond-op-mond-beademing toegepast
Hoewel de toestand van de Jappie van der land geruime tijd zeer ernstig is geweest, kon hij nu weer de huldiging van de beide redders bijwonen. De toenmalige Burgemeester Ebele Talstra vertelde, dat tal van anderen ook meegeholpen hadden. Dat waren vader en zoon Klaas en Daniël de Vries, Jan, Geert en Pieter de Vries en Foeke Hietkamp, allen in deze omgeving woonachtig, plus Henk Elzinga van Zwagerbosch en Hendrik Postma van Veenwouden

Echtpaar Ytsma deelt 65 jaar lief en leed

Even terug in de tijd
maandag, 28 oktober 2002, Regio

Bron: Friesch Dagblad